Giá leo nhanh hơn lương: túi tiền gia đình cuối năm 2026 chịu áp lực từ đâu

Giá cả tăng nhanh hơn thu nhập khiến nhiều gia đình phải tính toán lại từng khoản chi. Số liệu 10 tháng đầu năm 2026 cho thấy áp lực ấy đến từ những nhóm hàng thiết yếu nhất.
Đi chợ cuối năm, nhiều người có cảm giác quen thuộc: cùng một số tiền như trước, giỏ hàng lại vơi đi trông thấy. Cảm giác ấy không chỉ là tâm lý. Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), chỉ số giá tiêu dùng bình quân 10 tháng năm 2026 tăng 4,57% so với cùng kỳ. Lạm phát cơ bản bình quân tăng 4,24%. Riêng tháng 10, CPI tăng 0,2% so với tháng 9. Những con số này, đặt cạnh thu nhập của phần lớn hộ gia đình, giải thích vì sao túi tiền cuối năm lại chật chội hơn.
Khi giá tăng chạm vào từng bữa ăn, từng chuyến đi

Trong các nhóm hàng tăng giá, giao thông và nhà ở là hai nhóm gây áp lực rõ nhất, vì chúng gắn với nhu cầu không thể trì hoãn. Giá nhiên liệu tăng 13,09% không chỉ làm tốn thêm tiền đổ xăng, mà còn len lỏi vào giá vận chuyển hàng hóa, rồi từ đó đẩy giá nhiều mặt hàng khác lên theo. Một gia đình có xe máy đi làm hằng ngày sẽ cảm nhận rõ khoản chi này ngay trong tháng, không cần đợi đến cuối quý mới thấy.
Nhóm nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng tăng 6,66% cũng tác động trực tiếp đến chi phí sinh hoạt cố định. Tiền điện, tiền nước, tiền thuê nhà là những khoản phải trả đều đặn, khó cắt giảm trong ngắn hạn. Hàng ăn và dịch vụ ăn uống tăng 4,61% thì chạm vào bữa cơm hằng ngày, thứ mà gia đình nào cũng phải lo ba bữa. Khi cả đi lại, nhà ở và ăn uống cùng tăng, ngân sách gia đình bị siết từ nhiều phía cùng lúc, chứ không phải chỉ một phía.
Thu nhập tăng chậm, đa số chỉ đủ giữ nguyên
Ở phía thu nhập, bức tranh có phần dễ thở hơn, nhưng chưa đủ để bù lại áp lực giá cả. Có 96,8% hộ đánh giá thu nhập tháng 10 không đổi hoặc tăng so với cùng kỳ. Tiền lương, tiền công tăng ở 70,2% hộ. Chỉ 3,2% hộ rơi vào tình trạng thu nhập sụt giảm. Nhìn thoáng qua, đây là những con số tích cực. Nhưng “không đổi hoặc tăng” là một khoảng rất rộng. Thu nhập không đổi trong khi giá cả tăng hơn 4% đồng nghĩa với sức mua thực tế đã giảm. Thu nhập tăng nhẹ cũng chưa chắc đã đuổi kịp tốc độ tăng giá của những nhóm hàng thiết yếu.
Khoảng cách giữa tốc độ tăng giá và tốc độ tăng thu nhập chính là nơi áp lực hình thành. Một gia đình có lương tăng thêm vài trăm nghìn đồng một tháng, nhưng tiền xăng, tiền điện, tiền ăn cùng tăng, thì phần tăng thêm ấy nhanh chóng bị nuốt hết. Gia đình không hẳn nghèo đi trên giấy tờ, nhưng cảm giác chật vật thì rõ ràng hơn. Họ phải tính toán kỹ hơn trước mỗi quyết định chi tiêu, trì hoãn những khoản mua sắm không gấp, và cắt giảm những khoản từng được xem là bình thường.
Cuối năm 2026, túi tiền gia đình chịu áp lực từ nhiều phía: giá nhiên liệu và giao thông tăng mạnh, nhà ở và điện nước tăng, ăn uống tăng, trong khi thu nhập phần lớn chỉ giữ nguyên hoặc tăng chậm. Hơn một phần ba số hộ đã cảm nhận rõ tác động tiêu cực này. Những chính sách giảm giá điện, giảm thuế xăng và tăng lương tối thiểu là những điểm tựa đáng ghi nhận, nhưng để gia đình thực sự nhẹ nhõm, cần thêm thời gian và cần giá cả của những nhóm hàng thiết yếu chững lại. Cho đến lúc đó, việc tính toán chi tiêu cẩn thận vẫn là cách thiết thực nhất để mỗi gia đình đi qua giai đoạn giá leo nhanh hơn lương này.
Nguồn tin: VnBusiness



