Digital Colleagues: Vietnam’s Language Edge Fuels AI Advantage

Linh — Sat, 10 Jan 2026 14:48:47 +0000

Việt Nam đang biến ngôn ngữ độc đáo của mình thành “vũ khí” bí mật trong cuộc cách mạng AI toàn cầu. Tại một văn phòng tầng 12 ở trung tâm Sài Gòn, 24‑tuổi Hà Lữ Minh Anh vừa trò chuyện với chatbot AI, vừa soạn kế hoạch chiến lược cho khách hàng – minh chứng cho khái niệm “digital colleagues” (đồng nghiệp số) đang bùng nổ.

Sự xuất hiện của đồng nghiệp số

Ở Neurons AI, AI không còn là công cụ tẻ nhạt mà trở thành “đối tác” làm việc cùng con người. Nhân viên dùng AI tự động hoá quy trình, phân tích dữ liệu và dự báo xu hướng, nhờ đó giảm thời gian giải quyết yêu cầu khách hàng lên 11,5% và tăng doanh thu bình quân mỗi nhân viên 9,4% (theo báo cáo Microsoft).

Từ lo ngại tới cơ hội: Thị trường lao động AI tại Việt Nam

Theo báo cáo VietnamWorks inTECH 2024, 60% nhân sự CNTT truyền thống bị sa thải năm 2023 vẫn vật lộn tìm việc, trong khi các vị trí liên quan AI tăng trưởng gấp 10‑50% về mức lương so với mức trung bình. Chủ tịch VINASA Nguyễn Văn Khoa nhấn mạnh: “Chúng ta đã chuyển từ năm thử nghiệm sang năm tạo ra giá trị kinh doanh thực tế”.

Tiếng Việt – lợi thế ngôn ngữ trong cuộc đua AI

Tiếng Việt là ngôn ngữ duy nhất ở Đông Nam Á dùng bảng chữ cái Latin, đồng thời 70% từ vựng có nguồn gốc Hán‑Việt. Sự kết hợp này tạo ra “hệ gen kép” giúp người Việt nhanh chóng tiếp cận, tinh chỉnh các mô hình ngôn ngữ lớn (GPT, Llama, Claude…) vì chi phí token hoá dữ liệu thấp hơn so với các quốc gia dùng ký tự tượng hình.

Nhờ “mã gen” này, các chuyên gia tại Neurons AI đóng vai trò “người phiên dịch văn hoá” cho AI – dạy cho máy cách suy luận logic kiểu Mỹ nhưng vẫn giữ nét tinh tế Á Đông. Các tập đoàn công nghệ lớn đã nhìn nhận Việt Nam không chỉ là thị trường tiêu thụ mà còn là fine‑tuning hub cho khu vực.

Một cuộc cách mạng đang âm thầm diễn ra nhưng mang tính chấn động tại Việt Nam: Sự chuyển dịch từ nỗi sợ bị thay thế sang vị thế làm chủ công nghệ, nơi con người trở thành kiến trúc sư cho AI. Nguồn: TTXVN

Con người trong vòng lặp: Vai trò Human‑in‑the‑Loop

Mặc dù 73% doanh nghiệp Việt Nam đã áp dụng AI (Itviec), chỉ 5,4% tin tưởng hoàn toàn kết quả do máy tạo ra mà không cần kiểm định của con người. Rủi ro sai lệch, vi phạm đạo đức khiến “Human‑in‑the‑Loop” trở thành yếu tố quyết định. Tại Neurons AI, Minh Anh và đồng nghiệp không chỉ là người vận hành mà còn là giám sát đạo đức, đảm bảo AI không đưa ra lời khuyên sai hoặc phân biệt đối xử.

Chiến lược đào tạo và mô hình hợp tác “3 Nhà”

Để khai thác lợi thế ngôn ngữ, Việt Nam đang triển khai các chương trình đào tạo thực chiến: Viettel AI Fresher Program (160 giờ thực tập, kết hợp thuật toán, dữ liệu và văn hoá doanh nghiệp) và VinAI Residency (đào tạo 1% tài năng hàng đầu). Những mô hình này rút ngắn khoảng cách giữa giảng đường và thực tiễn, tạo lực lượng lao động sẵn sàng cộng tác với AI ngay khi ra trường – một cách tiếp cận kết hợp giữa “Digital Talent Scholarship” của Indonesia và “Apprenticeship” của Singapore.

AI chuyên biệt cho hành chính công giúp tối ưu hoá vận hành và cải thiện dịch vụ công. Nguồn: TTXVN

Những nỗ lực trên không chỉ tạo ra “đồng nghiệp số” mạnh mẽ mà còn đặt Việt Nam ở vị trí chiến lược trong chuỗi giá trị AI toàn cầu. Khi con người biết dẫn dắt máy móc, tương lai sẽ thuộc về những đội ngũ biết biến AI thành đồng nghiệp số đắc lực.