Việc các trường đại học đa ngành mở rộng đào tạo bác sĩ đang đặt ra câu hỏi then chốt về chất lượng nguồn nhân lực y tế trong tương lai.

1. Bối cảnh hiện tại và lo ngại về điểm chuẩn

Trong những năm gần đây, điểm chuẩn đầu vào ngành y đã có sự phân hoá rõ rệt. Các trường y danh tiếng duy trì mức điểm chuẩn từ 28‑29, trong khi một số cơ sở khác chỉ tuyển sinh ở mức điểm sàn 20,5‑22,5 do quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Sự chênh lệch này khiến người dân lo ngại: liệu sinh viên tốt nghiệp từ các trường có điểm chuẩn thấp có đáp ứng được yêu cầu chuyên môn và an toàn cho bệnh nhân?

2. Kiểm soát chất lượng đầu vào

Theo đánh giá tuyển sinh, yếu tố điểm chuẩn chỉ là “cửa ngõ” ban đầu. Để bảo đảm năng lực hành nghề, các cơ sở đào tạo y khoa phải đáp ứng các tiêu chuẩn nghiêm ngặt về:

• Đội ngũ giảng viên có bằng tiến sĩ hoặc thạc sĩ chuyên ngành y.
• Cơ sở vật chất hiện đại, phòng thí nghiệm và bệnh viện thực hành đạt chuẩn.
• Chương trình đào tạo dựa trên năng lực nghề nghiệp, được kiểm định độc lập.

TS Đào Văn Tùng, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Y tế Hải Phòng, nhấn mạnh rằng trong mô hình đại học đa ngành, nguồn lực tài chính và quản trị phải được phân bổ hợp lý, tránh việc “đánh đổi” chất lượng đào tạo y khoa.

3. Chuẩn hoá chương trình đào tạo và “chốt chặn” đầu ra

Theo Nghị định 111/2017/NĐ-CP và Thông tư 12/2024/TT‑BGĐĐT, chỉ những cơ sở đáp ứng đầy đủ các tiêu chí sau mới được phép mở ngành đào tạo bác sĩ:

1. Đội ngũ giảng viên cơ hữu có trình độ chuyên môn cao.
2. Hệ thống phòng thí nghiệm, phòng thực hành và bệnh viện thực tập đạt chuẩn quốc gia.
3. Chương trình học được xây dựng theo chuẩn năng lực nghề nghiệp, có sự liên kết chặt chẽ với thực tiễn lâm sàng.

Quy trình thẩm định bao gồm đánh giá của Bộ Y tế và Bộ Giáo dục và Đào tạo, với sự tham gia của Bộ trưởng Bộ GD‑ĐT trong quyết định cấp phép. Thời gian chuẩn bị thường kéo dài từ một đến hai năm.

Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023 bổ sung “chốt chặn” đầu ra: từ ngày 1/1/2027, bác sĩ tốt nghiệp đại học phải vượt qua kỳ thi đánh giá năng lực do Hội đồng Y khoa Quốc gia tổ chức trước khi được cấp giấy phép hành nghề. Điều này tạo ra một rào cản chất lượng cuối cùng, bất kể điểm chuẩn đầu vào hay mô hình đào tạo.

4. Thực tiễn và đề xuất cải tiến

Theo thống kê của Bộ Y tế, gần một nửa trong số 120 cơ sở đào tạo y khoa hiện nay chưa cập nhật chương trình đào tạo theo chuẩn đầu ra mới. TS Nguyễn Ngô Quang cảnh báo, nếu không có biện pháp kiểm soát chặt chẽ, nhiều sinh viên có thể không vượt qua kỳ thi năng lực, buộc phải thay đổi nghề nghiệp.

Để giải quyết, các chuyên gia đề xuất:

• Áp dụng hệ thống kiểm định “hậu kiểm” nghiêm ngặt, đình chỉ tuyển sinh ngay khi cơ sở không duy trì tiêu chuẩn.
• Tăng cường hỗ trợ tài chính và đào tạo cho các trường đa ngành muốn mở rộng đào tạo y khoa, nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy và cơ sở vật chất.
• Xây dựng cơ chế khuyến khích các trường đạt chuẩn thông qua các gói tài trợ nghiên cứu và hợp tác quốc tế.

Như vậy, vấn đề không nằm ở việc trường đa ngành hay chuyên ngành, mà ở việc thực thi đồng bộ các tiêu chuẩn từ đầu vào, quá trình đào tạo đến đầu ra. Khi “chốt chặn” được vận hành chặt chẽ, chất lượng đội ngũ bác sĩ tương lai sẽ được bảo đảm, góp phần nâng cao an toàn và sức khỏe cộng đồng.

Thu Hương