Xe điện ngày càng phổ biến, nhưng nhiều hành khách vẫn gặp phải cảm giác buồn nôn và say xe. Bài viết này sẽ giải thích vì sao hiện tượng này xảy ra và cung cấp những biện pháp thực tiễn để giảm thiểu.

Hiện tượng say xe điện là gì?

Say xe, hay còn gọi là motion sickness, là cảm giác buồn nôn, chóng mặt khi não bộ nhận được các tín hiệu chuyển động không đồng nhất. Đối với xe điện, hiện tượng này xuất hiện nhiều hơn so với xe chạy xăng truyền thống.

Nguyên nhân chính gây say xe điện

1. Độ êm ái và thiếu tiếng ồn động cơ

Xe điện vận hành êm ái, không có tiếng động cơ rầm rầm như xe xăng. Sự thiếu vắng các âm thanh quen thuộc khiến não không nhận diện được nguồn gốc chuyển động, dẫn đến sự không khớp giữa cảm giác và dự đoán.

2. Hệ thống phanh tái sinh

Phanh tái sinh (regenerative braking) giảm tốc độ một cách dần dần và liên tục, khác hoàn toàn so với phanh đột ngột của xe xăng. Nghiên cứu năm 2024 cho thấy mức độ tái sinh cao làm tăng nguy cơ say xe lên tới 30%.

3. Độ rung và cảm giác ngồi

Xe điện thường có khung gầm cứng và giảm độ rung của ghế ngồi. Khi không có rung động đủ để cung cấp thông tin cảm giác, tai trong, mắt và cơ thể gửi tín hiệu mâu thuẫn tới não, gây ra cảm giác lắc lư và buồn nôn.

Giải thích khoa học từ các nghiên cứu

William Emond, nghiên cứu sinh tại Đại học Công nghệ Belfort‑Montbéliard (Pháp), cho rằng não bộ dựa vào kinh nghiệm lái xe trước đây để dự đoán chuyển động. Khi người dùng chuyển từ xe xăng sang xe điện, các tín hiệu quen thuộc như tiếng động cơ và rung động mạnh giảm đi, khiến não phải “học lại” môi trường mới.

“Nếu đã quen với xe xăng, não sẽ dựa vào âm thanh và độ rung để ước tính lực chuyển động. Khi không có những tín hiệu này, não sẽ tạo ra xung đột thần kinh, gây ra các phản ứng tự động như buồn nôn và chóng mặt,” Emond giải thích.

Các giải pháp giảm say xe điện

• Chọn ghế phía trước: Người lái thường ít bị say vì họ có thể dự đoán chuyển động.
• Giữ mắt hướng về phía trước: Giúp mắt cung cấp thông tin chuyển động ổn định cho não.
• Sử dụng kính chống say: Lọc ánh sáng và giảm độ chói.
• Điều chỉnh mức tái sinh: Hạ mức phanh tái sinh xuống mức trung bình để giảm giảm tốc độ đột ngột.
• Sử dụng ghế có độ rung nhẹ: Cung cấp tín hiệu rung để não có thể đồng bộ hoá cảm giác.

Kết luận

Say xe điện không phải là hiện tượng hiếm gặp, nhưng nó xuất phát từ sự khác biệt về âm thanh, rung động và cách phanh so với xe xăng truyền thống. Hiểu rõ nguyên nhân giúp chúng ta áp dụng các biện pháp phòng ngừa như ngồi ghế trước, điều chỉnh mức tái sinh và sử dụng thiết bị hỗ trợ thị giác. Khi áp dụng đúng cách, trải nghiệm lái xe điện sẽ trở nên thoải mái và an toàn hơn.

Bạn đã từng gặp say xe điện? Hãy chia sẻ cảm nhận của mình và thử áp dụng các mẹo trên để xem hiệu quả nhé!