Vụ sữa giả Hiup đã phơi bày một loạt lỗ hổng từ cấp phép, hậu kiểm đến kiểm soát kế toán, đòi hỏi cải cách toàn diện trong quản lý thực phẩm chức năng.

Bối cảnh vụ việc và hình phạt nặng nề

Ngày 14/1, Tòa án Nhân dân Thành phố Hà Nội tuyên án 18 bị cáo trong vụ án sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm tại Công ty Z Holding. Ba người chủ mưu – ông Hoàng Quang Thịnh (Chủ tịch HĐQT, Tổng giám đốc), ông La Khắc Minh và ông Nguyễn Văn Minh (Phó tổng giám đốc) bị kết án 30, 26 và 28 năm tù, cùng các tội danh liên quan đến sản xuất, buôn bán hàng giả, vi phạm kế toán và rửa tiền.

Các bị cáo và mức án

Toà án đánh giá vụ án có quy mô lớn, doanh thu bất hợp pháp lên tới hàng nghìn tỷ đồng, gây thiệt hại nghiêm trọng cho người tiêu dùng và làm méo mó cạnh tranh thị trường.

Những lỗ hổng hệ thống được tòa án chỉ ra

Cấp phép và hậu kiểm yếu kém

Quy trình kiểm nghiệm, thẩm định và giám sát chất lượng thực phẩm chức năng hiện dựa chủ yếu vào hồ sơ do doanh nghiệp tự cung cấp. Cơ chế kiểm chứng độc lập và kiểm tra định kỳ chưa đủ mạnh, tạo điều kiện cho hành vi vi phạm kéo dài mà chỉ được phát hiện khi hậu quả đã lan rộng.

Thiếu liên thông dữ liệu giữa các cơ quan

Việc chia sẻ thông tin giữa các cơ quan quản lý (cấp phép, thuế, hải quan, công an, y tế) còn rời rạc, dữ liệu phân tán và thiếu hệ thống cảnh báo sớm. Đây là nguyên nhân khiến việc phát hiện vi phạm chậm trễ, dù hoạt động kinh doanh đã mở rộng sang thương mại điện tử và nhiều kênh thanh toán.

Kiểm soát kế toán và tài chính lỏng lẻo

Doanh nghiệp đã lập sổ sách kép, khai man doanh thu để trốn thuế với quy mô lớn, cho thấy công tác kiểm tra, giám sát tài chính chưa theo kịp thực tiễn. Nếu có cơ chế đối soát thường xuyên giữa doanh thu, hóa đơn, sản lượng và dòng tiền, các dấu hiệu gian lận sẽ được phát hiện sớm hơn.

Kiến nghị cải cách toàn diện

Sửa đổi Luật An toàn thực phẩm và Nghị định 15/2018

TAND TP Hà Nội đề nghị rà soát, sửa đổi Luật An toàn thực phẩm 2010 và Nghị định 15/2018/NĐ-CP để tăng cường kiểm soát các sản phẩm thực phẩm bổ sung và dinh dưỡng.

Cải thiện quy trình kiểm nghiệm và hậu kiểm

Yêu cầu siết chặt quy trình cấp phép cho các đơn vị kiểm định, xây dựng tiêu chuẩn rõ ràng về nhân sự, thiết bị, và bắt buộc công khai kết quả kiểm nghiệm. Đồng thời, tăng cường thanh tra, kiểm tra định kỳ và đột xuất để đảm bảo tính thực chất của quá trình kiểm nghiệm.

Tăng cường giám sát tài chính và phòng chống rửa tiền

Áp dụng chế tài nghiêm khắc đối với việc lập sổ sách kép, trốn thuế và gian lận kế toán; thiết lập cơ chế đối soát định kỳ dữ liệu doanh thu, hóa đơn và dòng tiền. Rà soát, bổ sung Luật Phòng, chống rửa tiền nhằm mở rộng đối tượng báo cáo bắt buộc và tăng nghĩa vụ xác minh nguồn gốc vốn.

Xây dựng hệ thống chia sẻ dữ liệu liên thông

Thiết lập cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan cấp phép, thuế, hải quan, công an, quản lý thị trường và y tế, tạo nền tảng dữ liệu liên thông để cảnh báo sớm và ngăn chặn vi phạm.

Quy định chặt chẽ quảng cáo thực phẩm trên mạng xã hội

Yêu cầu các nền tảng mạng xã hội, KOLs và người quảng cáo chịu trách nhiệm pháp lý khi quảng bá sản phẩm liên quan đến sức khỏe; bắt buộc xác thực thông tin sản phẩm để ngăn ngừa quảng cáo sai sự thật.

Những kiến nghị này không chỉ hướng tới việc ngăn chặn các vụ việc tương tự trong tương lai mà còn bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và duy trì môi trường kinh doanh lành mạnh.

Kiến nghị siết quản lý thực phẩm, quảng cáo và dòng tiền

TAND TP Hà Nội đề nghị các cơ quan chức năng hoàn thiện chính sách pháp luật, tăng cường kiểm soát chặt hơn đối với nhóm sản phẩm ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe.

Hãy chia sẻ bài viết để nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của quản lý thực phẩm và tài chính trong bảo vệ sức khỏe cộng đồng.